نوشتۀ د. احمد قاسم مفتن
پیشگفتار
در جهت ارائۀ راه‌‌حل‌‌هایی مؤثر و کسب موفقیت‌‌هایی واقعی برای مقابله با افراط‌‌گرایی، از حیث رفتار، فعالیت و فرهنگ، سه حیطۀ فعالیت کلی وجود دارد، البته درصورتی‌که آنها را به‌‌نحو احسن به‌‌ کار گیریم. این حیطه‌‌ها از سویی با فرهنگ افراط‌‌گرایی پیش از خود تعامل دارند و از سوی دیگر، راه‌‌حل‌‌هایی برای ازبین‌بردن تأثیرات خشونت و افراط‌‌گرایی‌اند که می‌‌توانیم آنها را به صورت زیر خلاصه کنیم:
حیطۀ اول: واضح است که بخشی از فرهنگ دینی که در برخی مدارس، نهادهای مذهبی و برخی محافل علمی اشاعه می‌‌شود، آگاهی و ذهنیت تملک حقیقت اسلام از سوی یک دسته یا فرقه را در اذهان ترسیخ می‌‌کند، و این‌‌که تنها این فرقه می‌‌تواند احکام شرعی صحیح را برای رسیدن به شریعت صحیح و یا دین واقعی استنباط کند؛ لذا این مسئله نیازمند اشاعۀ فرهنگی دینی دارای تسامح و تساهل است که کثرت‌‌گرایی و پذیرش دیگران را به همراه داشته باشد، خواه دیگری فردی خاص و یا دیدگاهی خاص، جامعه، مذهب و یا فرهنگی خاص باشد، و افزایش امکان درک بهتر از دین و شریعت و احکام آن را در دستور کار خود قرار دهد.
حیطۀ دوم: ترویج فرهنگ جامعۀ مدنی و دموکراسی، از آن جهت که هرقدر این فرهنگ تضعیف شود، فرهنگ خشونت و افراط‌‌گرایی به شکل‌‌های مختلف، ازجمله مذهبی، قومی، جناحی و طبقاتی شکوفا می‌‌شود. این امر در درجۀ اول، مسئولیتی آموزشی، علمی، فکری و رسانه‌‌ای است، بنابراین، باید از طریق تلاشی ملی و همه‌‌جانبه حمایت شود و دولت با همۀ عناصر رسمی و مدنی خود این طرح منسجم و یکپارچه را پایه‌‌گذاری کند و قوۀ مجریه برای دستیابی به آن به‌صورت سازمانی عمل کند. و لازم است شکلی پیوسته و پایدار داشته باشد، نه شکلی موقت و گذرا.

حیطۀ سوم:تحکیم تسامح و تساهل، کثرت‌گرایی، و فرهنگ احترام به حقوق بشر و پذیرش دیگران که ترسیخ این موارد از طریق نهادهای مرتبط با فرهنگ‌‌سازی، آگاهی‌‌بخشی و آموزش و پرورش مستلزم آن است که وزارت‌خانه‌‌های آموزش و پرورش، و آموزش عالی و تحقیقات علمی نقش خود را در این زمینه ایفا کنند، و همچنین وزارت اوقاف، وزارت جوانان و ورزش و مؤسسات رسانه‌‌ای نیز مسئولیت‌‌های سنگینی را در این زمینه بر عهده دارند.

ادامه مطلب