پیش از صحبت پیرامون تغییرات اجتماعی که در دوران حزب عدالت و توسعه در ترکیه رخ داد؛باید به تاریخ معاصر این کشور نگاهی کرد، تا بتوان متوجه تغییراتی شد که پس از تأسیس جمهوری ترکیه در سال 1923 میلادی صورت گرفت. ترکیه به‌‌ روشی اجباری، از شکل یک کشور دارای ماهیت اجتماعی اسلامی بر اساس خلافت عثمانی، به کشوری سکولار و جمهوری‌‌خواه انتقال یافت، که در این میان؛ جمهوری وارد یک اختلاف شدید با گروه بزرگی از جامعه‌ی ترکیه شدو کوشید آنها را مجبور به ترک سنت‌‌های اسلامی یا عادت‌‌های محافظه‌‌کارانه نماید، اما موفق نشد.

انقلاب اجتماعی آتاتورک

انقلاب مصطفی کمال آتاتورک؛ برای مدرن‌‌سازی ترکیه، پیامدهای زیادی را برای مردم ترکیه از لحاظ اجتماعی، مذهبی و سیاسی به بار آورد.تا جایی‌‌که؛ در جنبه‌‌های اجتماعی و مذهبی، می‌‌توان نفی سنت‌‌های اسلامی و فرهنگ آنها را یکی از عوامل اصلی تغییرات اجتماعی و مذهبی در ترکیه‌ی مدرن به حساب آورد.

اصلاحاتی که توسط آتاتورک انجام گرفت؛ نظم نوینی را، برای زندگی بر اساس سبک غربی ایجاد کرد. ترکیهاز آن پس به یک کشور کاملا سکولار تبدیل شد. در واقع؛ سیاست کمال آتاتورک برای پایان دادن به نقش سیاسی اسلام، یا کنار گذاشتن اسلام از زندگی سیاسی، به نظر می‌‌رسد تلاشی برای کنار گذاشتن اسلام در بسیاری از جنبه‌‌های زندگی اجتماعی نیز بوده است.

موسسات مذهبی تا پایان قرن گذشته، عملکردی جانبی داشته‌‌اندو یا مسئولیت مدیریت دینی کوچکی بر عهده‌ی آنها بوده است ونه آن‌‌گونه که در دوران عثمانی رواج داشت. در همین راستا؛ روشن شد که جامعه‌ی شهری در دهه‌‌های اولیه‌‌ی جمهوری، در مقایسه با کسانی که در مناطق روستایی زندگی می‌‌کنند، خیلی بیشتر تحت تاثیر این اصلاحات قرار گرفتند. به‌‌عنوان مثال در استانبول و آنکارا، بسیاری از مردم اهمیت دادن به گرفتن روزه، در ماه رمضان را کنار گذاشتند و از آموزش نماز به فرزندان خود امتناع کردند.با از میان رفتن تدریجی دین (در ظاهر) از زندگی مردم، تشکیلات دینی ناپدید شد؛ سلطه‌‌ای که می‌‌توانست مردم را از انجام هر کاری که در مفهوم دینی– که به پدیده‌‌ای «ارتجاعی» تبدیل شد- خوب یا بد بود، منع کند.

دانلود PDF