گردشگری داخلی از لحاظ تاریخی، اولین شکل گردشگری است که هنوز هم وجود دارد و نمایانگر بزرگ‌ترین نوع گردشگری در جهان است. اقتصاددانان سازمان گردشگری جهانی تخمین می‌‌زنند که گردشگری داخلی در سطح جهانی، دو_سوم آمار گردشگری را به خود اختصاصمی‌‌دهد.

گردشگری داخلی یا محلی فعالیتی در داخل کشور است، یعنی گردشگران را ساکنین همان کشور تشکیل می‌دهند که از مکانی به مکان دیگر سفر می‌‌کنند و از آزادی حرکت در داخل کشور بهره‌‌مند می‌‌شوند.

سه پرسش مهم برای گردشگری داخلی وجود دارد:

1. ویژگی‌های گردشگری داخلی چیست؟

2. چه تأثیری بر حیات اجتماعی دولت می‌گذارد؟

3.  چگونه می‌‌توان گردشگری محلی قدرتمندی را به‌‌وجود آورد و آن را توسعه بخشید؟

برخلاف گردشگران بین‌المللی و خارجی، گردشگران محلی می‌دانند که مقصدشان کجاست؛ به زبان محلی صحبت می‌کنند و آداب‌ورسوم و قوانین و نیز آب‌و‌هوای خود را می‌شناسند. گردشگر معمولاً به دنبال استراحت و تجربۀ جدید است، به‌ویژه در گردشگری داخلی؛ زیرا در آن لازم نیست کشور محل سکونت خود را ترک کند و نیازی به دریافت گذرنامه ندارد، مانند ساکنان بسیاری از کشورهای شناخته‌شدۀ بزرگ دنیا که جاذبه‌های مختلف گردشگری دارند، ازجمله: ترکیه، ایتالیا، و اسپانیا.

دومین ویژگی گردشگری داخلی این است که مقاصد داخلی نزدیک‌ترین فاصله را داراست و نیازی به هزینۀ زیاد ندارد، و این برای افراد کم‌‌درآمد بسیار مناسب است.سرپرستان خانوار بازدیدهای مکرر به‌‌همراه اقامت مکرر از طریق حمل‌و‌نقل زمینی را به سفری گران‌‌قیمت و دور که گاهی اوقات به بلیط گران‌قیمت نیاز دارد، ترجیح می‌دهند. با توجه به کاهش هزینۀ سفر در گردشگری محلی، مسافران محلی به دنبال پایین‌‌ترین قیمت ممکن در همۀ بخش‌‌های گردشگری داخلی، مانند محل اقامت، غذا، گردشگری، خرید و غیره هستند.

ترکیب سه ویژگی اساسی (آگاهی از مقصد، نزدیکی، و هزینۀ کم حمل‌ونقل )، گردشگری داخلی را قادر می‌سازد تا ساختار اجتماعی فراگیر کشور، شامل همۀ طبقه‌های اجتماعی، از بالاترین میزان تا افراد با درآمد محدود را در برگیرد. بعضی از گروه‌های اجتماعی مانند خانواده‌ها، کودکان، جوانان، سالمندان، افراد معلول و خانواده‌های کم‌درآمد، که بخش بزرگی از جمعیت را تشکیل می‌دهند، گردشگری داخلی را بیش از گردشگری خارجی می‌پسندند. این تنوع اجتماعی منجر به تنوع زیادی از تقاضا در محل اقامت، محصولات گردشگری، فعالیت‌ها و مقاصد می‌شود.

در اینجا این سؤال را مطرح می‌‌کنیم: تأثیر گردشگری محلی بر اقتصاد و زندگی اجتماعی چیست؟

گردشگری داخلی در بحران‌‌ها، چه از لحاظ اقتصادی و چه سیاسی بسیار مفید است. باتوجه‌به تأثیر بازتوزیع درآمد (از گردشگران به ساکنین بومی)، اثرات متعدد و چند برابری در توسعۀ منطقه‌‌ای، مانند توسعۀ مناطق مهاجرت روستایی به شهر به وجود می‌آید.

گردشگری محلی راهی عالی برای کاهش شدت تنش‌‌های اجتماعی است که با دربرگرفتن گروه‌‌های اجتماعی کم‌‌درآمد در گردشگری داخلی حاصل می‌شود؛ این امر انعکاسی مثبت در زندگی اجتماعی خواهد داشت. گردشگری استرس را کاهش می‌دهد؛ در جامعۀ مدرن استرس مزمن می‌تواند به افراد آسیب برساند و باتوجه‌به مطالعات پزشکی، گردشگری بیماری‌های قلبی را نیز کاهش می‌دهد، زیرا استرس یکی از دلایل اصلی بیماری‌های قلبی و فشار خون بالاست.

مطالعات پزشکی نشان می‌دهد که گردشگری به حفظ تمرکز کمک می‌کند. نظرسنجی‌ها نشان از آن دارد که تقریباً سه_چهارم افرادی که از سفر و گردشگری بازمی‌گردند، مایل به کار بیشتر از قبل هستند. مطالعات مشابه نشان می‌دهد که گردشگری و تعطیلات به پیشگیری از بیماری کمک می‌کند و افرادی که مرخصی می‌‌گیرند و تعطیلات و سفرهای منظمی برای گردشگری دارند، سالم‌ترند و بهتر کار می‌کنند.

آب‌وهوا و گردشگری داخلی عراق

آب‌و‌هوای عراق به مناطق مختلف تقسیم شده است. در مرکز و جنوب، آب‌و‌هوای بیابانی با زمستانی معتدل و تابستانی بسیار گرم، در شمال، آب‌و‌هوای نیمه‌خشک با زمستان نسبتاً سرد، در کوه‌های شمالی کردستان عراق، آب‌وهوای سرد و بارانی و یا برف در زمستان و آفتابی در تابستان است.

منطقۀ شمال شرقی عراق، شامل کوه‌های کردستان عراق، منطقه‌ای متفاوت از نظر آب‌وهوا محسوب می‌شود که زمستان‌های سرد، بارانی و برفی دارد و در ماه دسامبر دمای آن به 4 درجۀ سانتی‌گراد می‌رسد؛ اما در تابستان‌های گرم و خشک، درجۀحرارت آن به 31 درجۀ سانتی‌گراد می‌رسد. در شمال غرب عراق در فلات سوریه، در زمستان، آب‌وهوا بیابانی و بسیار سرد و در تابستان هوا گرم است، اما به دلیل ارتفاع از سطح دریا، دمای آن کمی پایین‌تر از دشت است.

در سایر مناطق عراق که در دشت‌های مرکزی و جنوبی واقع‌اند، آب‌وهوا در زمستان نسبتاً خشك است، و با پیشروی به سمت جنوب، هوا گرم‌تر می‌شود. در تابستان که از ماه می تا اکتبر آغاز می‌شود، هوا بسیار گرم است. در مركز و جنوب، رطوبت هوا در ماه‌های تابستان كم است؛ زیرا باد از غرب یا از شمال غربی می‌وزد، هرچند که اغلب طوفان گرد و غبار ایجاد می‌کند.

در بغداد، میانگین دمای هوا در ماه ژانویه، 9.5 درجۀ سانتی‌گراد و در ماه‌های ژوئیه و اوت، تا حدود50 درجۀ سانتی‌گراد است. آب‌وهوای فرات میانی مانند بغداد است، اما هنگام حرکت به سمت جنوب، دمای هوا افزایش می‌یابد.

منطقۀ جنوب غربی عراق آب‌وهوای خشک‌تری دارد و تقریباً متروکه است، زیرا جمعیت از دوران باستان در بین‌النهرین متمرکز است.در اواخر زمستان و بهار، عراقتحت تأثیر بادهای جنوبی است که منجر به طوفان گرد و غبار می‌شود. گاهی در پاییز و زمستان نیز این بادها جریان دارند. در مقابل، ماه‌های طولانی تابستان با بادهای خشک و شدید شمال غربی توأم است که باعث کم‌آبی می‌شود.

بنابراین، با در نظر گرفتن درجۀ حرارت، بهترین زمان برای گردشگری داخلی در عراق، به‌‌جز شمال شرق و شمال غرب کشور، بهار و پاییز است؛ اما در مرکز و جنوب، بین ماه‌‌های نوامبر و آوریل (شش ماه)، درجۀ حرارت بهبود می‌یابد، و با شروع ماه‌های گرم تابستان در مرکز و جنوب عراق، نگاه‌ها به شمال شرق عراق معطوف می‌شود که در مقایسه با گرمای تابستان در سایر نقاط کشور، آب‌وهوای معتدلی را تجربه می‌کند.

چگونه می‌توان گردشگری قدرتمند محلی را توسعه داد؟

لازم به ذکر است که توسعۀ گردشگری داخلی جایگزینی برای گردشگری خارجی نیست.دو گونۀ متفاوت گردشگری وجود دارد که مکمل یکدیگرند و نباید به نفع دیگری نادیده گرفته شوند. بااین‌حال توسعۀ گردشگری داخلی از طریق برخی اقدامات و زمینه‌سازی‌های مهم، مانند حمل‌و‌نقل، مسکن و بازاریابی به نفع گردشگری خارجیخواهد بود.

مراکز توریستی جدید را می‌توان از سه طریق مختلف احداث کرد که عبارت‌اند از ایجاد پارک‌های آبی، کویرهای تفریحی برای افراد متمول و متوسط از نظر مالی، و هتل‌های کوچک و متوسط برای افراد کم‌درآمد. در حقیقت، گردشگری داخلی در عراق به مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها نیاز دارد که بر طراحی و ساخت پارک‌ها و استراحتگاه‌ها و ساخت هتل‌ها در آب‌وهوای بیابانی عراق، مانند عمان، امارات متحدۀ عربی و مراکش استوار است.

ایده‌ای برای ساخت ساخت پارکی آبی پیشنهاد شده است که بر ساخت شهر آبی با امکانات کامل برای شنا و ماجراجویی در شهری ساحلی، ازجمله ساخت چند استخر شنا در فضای باز برای بزرگسالان، کودکان و ورزشهای آبی متمرکز است. این ایده برای کشوری با آب‌وهوای گرم در تابستان که از ماه می تا اکتبر و به‌‌ویژه هنگام تعطیلات مدارس که درجه حرارت بسیار بالاست، مناسب به نظر می‌رسد.

ایدۀ ایجاد پارک آبی در منطقه‌ای بزرگ که ممکن است تا 35 هکتار را در برگیرد، درست مانند نمونه‌‌هایی است که در ایالات متحدۀ آمریکا و در بخش‌های جنوبی آن با تابستان بسیار گرم ایجاد شده است. صنعت پارک‌های آبی در ایالات متحده، به‌ویژه در تگزاس، در حال رشد است و تقریباً یک_سوم از پارک‌های بزرگ آبی در ایالات متحده متعلق به شهرداری‌ها و از طریق خودکفایی آنها تأمین مالی می‌شوند.

پارک‌های آبی یا متعلق به بخش خصوصی یا در مالکیت شهرداری‌هاست و غالباً موفقیت بخش دولتی در مقابل بخش خصوصی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. اما تعريف پارک آبی موفق متعلق به شهرداری، پارکی است که درآمد کافی را با پوشش هزینه‌های فعالیت‌های روزانه به‌دست می‌آورد و اضافۀ درآمد خود را برای سرمایه‌گذاری در توسعه فراهم می‌کند، و در تأمین مالی دیگر تجهیزات پارک‌های شهر و امور مالی جهت تعمیرات آنها کمک می‌کند.

مناطق جنوب عراق قدرت کافی برای ایجاد پارک‌های آبی برای گردشگران را داراست. پارک‌های آبی در این مناطق وجود ندارد و صنعت پارک‌های آبی در مناطق گرم، مانند خلیج فارس در حال رشد است. بخش خصوصی عراق پتانسیل مالی برای انجام چنین پروژه‌های بزرگی را دارد.

براساس آمار ارائه‌شده در مطبوعات امارات متحدۀ عربی، هزینۀ تکمیل پارک (یاس واتر ورد ابوظبی) در امارات، حدود 245 میلیون دلار بوده است. پارک آبی در ابوظبی در طول روز، 8000 بازدیدکننده دارد. این پارک با 43 بازی آبی و در منطقه‌ای به مساحت 150هزار مترمربع تأسیس شده است. بازی‌های پارک آبی تقلیدی از میراث شکار مروارید امارات متحدۀ عربی است.

علاوه‌بر بازی‌های آبی، کابین‌های لوکس از طرف خانواده‌ها اجاره می‌شود که در آن تهویۀ مطبوع و غذا و نوشیدنی وجود دارد. برای ساخت این پارک بزرگ حدود 1200 تن آهن مورد استفاده قرار گرفته و حدود 500 درخت در آن کاشته شده است، درحالی‌که ظرفیت کل آب حدود 9000 متر مکعب دریاچه‌ها و مخازن بوده است.

در قطر، کل هزینۀ پروژۀ شهربازی‌ آبی دوحه با مساحت 50هزار مترمربع و ظرفیت 3000 بازدیدکننده،حدود 22 میلیون دلار بوده است.

لازم است دربارۀ تشویق بخش خصوصی برای ایجاد چنین پروژه‌هایی در منطقۀ مرکزی و جنوبی که مشخصۀ آن گرمای شدید دما در تابستان است، صحبت کنیم. اجرای پروژه‌های پارک آبی توسط بخش خصوصی باید از راه جلب توجه سرمایه‌گذاران محلی انجام گیرد؛ باتوجه‌به اینکه منطقۀ جذاب گردشگری و تفریحی منحصربه‌فردی برای بازدیدکنندگان است و سبب سودآوری زیادی برای این نوع از بخش گردشگری می‌شود.

این نوع سرمایه‌گذاری گردشگری در بخش خصوصی با توجه به این واقعیت است که گردشگران محلی یک روز را صرف بازدید از چنین پارک‌های آبی می‌کنند و ازاین‌رو بخش بزرگی از جمعیت با درآمد کم را بهره‌مند می‌کنند. اگر هتل‌های کوچک در دسترس باشند، امکان اقامت برای چند روز و سفر توریستی راحت، به‌خصوص در دورۀ تعطیلات مدارس فراهم می‌شود.

تفریحگاه‌‌های صحرایی و دهکده‌‌های گردشگری

برخی از کشورها با طبیعت بیابانی موفق به ایجاد مراکز توریستی در دل صحرا شده‌اند.از نمونه‌های این بیابان‌های تفریحی موفق می‌توان از المها در امارات متحدۀ عربی نام برد که در 65کیلومتری دبی واقع است. این تفریحگاه در قالب خانه‌های جداگانۀ بزرگ طراحی شده است، هر غرفه در سبک عربی بین تپه‌های ماسه‌ای و درختان نخل، با شبیه‌سازی چادر عربی، هریک با استخر خصوصی  طراحی شده است.

تفریحگاه‌ها با هتل‌ها در مناطق مختلف متفاوت است. هتل‌ها در شهرهایی با رستوران‌ها و مغازه‌ها واقع است و گردشگران می‌توانند در میان شهر شلوغ و پرترافیک رفت‌وآمد کنند، اما گردشگران در استراحتگاه‌ها دور از شلوغی و هیاهوی شهر هستند، علاوه‌براین، استراحتگاه‌ها سرگرمی، بازی‌ها و فعالیت‌هایی برای پرکردن اوقات فراغت ارائه می‌دهند.

در اندازه‌های بزرگ، دهکده‌‌های گردشگری از امکانات تفریحی مستقل در قالب مجتمع‌های مسکونی متشکل از رستوران‌ها، کافی‌نت‌ها، سالن‌های تفریحی و ورزشی برای اقامت‌های فردی و خانوادگی برخوردارند که در مناطق ساحلی یا در حاشیۀ رودخانه‌ها قرار دارند.

از نمونه‌های دهکده‌های گردشگری، روستای ویلاج در شمال بیروت در لبنان است که 6500 مترمربع وسعت دارد و دارای رستوران‌ها، کافی‌نت‌ها و تعدادی باغ است. این روستا پروژه‌ای گردشگری است که به سفرهای خانوادگی برای یک روز گردشگری پاسخ می‌دهد.

تالاب‌های جنوب عراق یکی از بهترین مناطق برای ساخت دهکده‌های گردشگری از نظر سطوح آبی است که نواحی پست دشت جنوبی بین شهرهای عماره، ناصریه و بصره را پوشش می‌‌دهد و در اواخر زمستان تا پایان بهار و ابتدای تابستان دمای هوای آن کاهش می‌یابد.

منطقۀ تالابی هور نیز ماهی‌های فراوانی دارد که توقفگاهی بزرگ برای پرندگان مهاجر محسوب می‌شود. این منطقه در ساخت قایق‌های ویژه برای استفاده محلی و نیز کلبه‌های ساخته‌شده از نی معروف است. ماهیت ساخت‌وساز در روستاها و سطح پایین آب در هور با داشتن ثروتی طبیعی مانند ماهی‌، از عواملی است که در تبدیل آن به منطقه‌ای گردشگری کمک می‌کند. اگر بخش خصوصی در ساخت‌وساز هتل‌های کوچک و راحت با طرح برنامۀ گردشگری برای علاقه‌مندان به ماهیگیری و شکار پرندگان موفق باشد، و همچنین تردد در تالاب‌ها از طریق قایق‌های کوچک بومی انجام پذیرد، کشور شاهد رشد یک بخش گردشگری خوب خواهد بود. اتصال آب‌راه‌‌های تالاب با شبکه‌ای از جاده‌‌ها و ایجاد دهکده‌های گردشگری منجر به تشویق و جذب گردشگران داخلی در زمستان و تابستان خواهد شد.

بخش خصوصی قادر به احداث دهکده‌‌های گردشگری نخواهد بود، مگر اینکه برنامه‌ای دولتی وجود داشته باشد که برنامه‌‌ریزی برای احداث دهکده‌‌هایی شامل اقامتگاه‌‌ها، اقامتگاه‌‌های تفریحی، بازی‌های آبی و بندرگاهی برای قایق‌‌ها را بر عهده بگیرد.

 نتیجه‌‌گیری

ضرورت دارد که توسعۀ بخش گردشگری داخلی میان دیدگاه‌های استراتژیک کلی برای توسعۀ گردشگری باشد؛ این بخش گردشگری نقش حیاتی در رشد و توسعۀ شرکت‌های کوچک و متوسط بخش خصوصی دارد.

 برای تشویق سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری، نیاز به برنامه‌ای دولتی مطابق با نیازهای بخش خصوصی در جهت تسهیل اقدامات شرکت‌های کوچک، متوسط و بزرگ گردشگری و یا تأمین مالی آنها وجود دارد؛ برنامه‌ای که شامل پروژه‌های ساخت هتل و اقامتگاه‌های تفریحی، دهکده‌های توریستی، رستوران‌ها و کافه‌ها، آژانس‌های مسافرتی و گردشگری، نمایشگاه‌های گردشگری و پروژۀ میراث فرهنگی، پروژه‌های تفریحی، پروژه‌های ورزشی در مراکز گردشگری، مانند باشگاه‌های سوارکاری و  قایق‌های تفریحی است.

اما مسائلی در عراق وجود دارد که می‌تواند مانعی در اجرای این برنامه‌ها باشد. یکی از مهم‌ترین موانعِ مشارکتِ بخش خصوصی در صنعت گردشگری محلی بوروکراسی و فساد اداری است. پس لازم است برنامه‌ای دولتی برای تسهیل مشارکت سرمایه‌گذاران در توسعۀ بخش گردشگری تدوین شود.


منابع

  1. https://www.takebackyourtime.org/why-vacations-matter/10-reasons-to-vacation/
  2. https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/climate.htm
  3. http://cf.cdn.unwto.org/sites/all/files/elements_on_domestic_tourism.pdf
  4. http://www.alittihad.ae/details.php?id=6204&y=2013&article=full
  5. http://gulf.argaam.com/article/articledetail/153076
  6. https://www.albayan.ae/economy/1999-03-26-1.1044638
  7. https://aawsat.com/home/article/536641/”ذافيلادج”-قريةسياحيةكاملةمتكاملة
اشتراک گذاری
دارای مدرک لیسانس در رشته آمار از دانشگاه موصل، لیسانس علوم رایانه‌‌ای از دانشگاه دوبلین، و دیپلم عالی از موسسه فناوری دوبلین، وفعالت‌‌های علمی و تحلیلی او سیاست و اقتصاد در ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس را دربرمی‌‌گیرد.